asd asd asd asd asd
VALJEVO - ISTORIJAT GRADA

VALJEVO - ISTORIJA

Plodna kotlina uz reku odvajkada je pružala idealne uslove za život ljudi, na šta ukazuju arheološki ostaci iz vremena mlađeg kamenog doba pronađeni na tlu grada, dok su u njegovoj široj okolini nađeni tragovi života iz vremena starijeg kamenog doba.

Tokom prvih vekova nove ere prostor na kome se nalazi današnje Valjevo je bilo u sastavu Rimske imperije, da bi, po njenom raspadu ušao u okvire Vizantijskog carstva. U šestom veku  na ove teritorije se stalno naselilo slovensko pleme Srba, a država koju su oformili vrhunac dostiže u vreme dinastije Nemanjić (13.-14 vek).  Iz tog perida na teritoriji Valjeva su preostali tragovi jednog manastira, uz realnu mogućnost da je on za preteču imao manastir Gradac, koji se pominje u vizantijskim dokumentima iz 11. veka. Uz manastir, iznikao na raskrsnici prirodnih puteva, Valjevo se razvilo kao značajno trgovačko naselje. Ime Valjevo se u poznatim dokumentima prvi put pominje 1393. godine, i to kao već razvijen trgovački centar u koji dolaze trgovci sa Mediterana.

Uspon Valjeva kao trgovačkog centra je zaustavljen 1459. godine kada Turska carevina kreće u nove pohode ka Evropi. Posle kratkotrajnog zamiranja privrednog života, od sredine 16. veka počinje novi uspon grada. Tako je, početkom 17. veka francuski diplomata i putopisac Luj Žedeon, u dolini, pokraj Kolubare zatekao ”mnogoljudno i prostrano mesto, prijatno po velikom broju vrtova”, a pola veka kasnije, opisujući grad na obalama Kolubare, Evlija Čelebija piše da u Valjevu ima 870 kuća i veći broj zanatskih i trgovačkih radnji.

Panorama Valjeva 1930. godine
Panorama Valjeva 1930. godine

Tokom potonjih vekova Va­ljevski kraj je bio poprište mno­gih ratnih sukoba. Posle jednog od njih 1719. godine, Valjevo se privremeno našlo unutar granica Habzburške monarhije, ali, sa sledećim ratom 1739. godine opet je ušlo u sastav Turske carevine, da bi početak 19. veka doneo nove, značajne, promene.

Burna događanja, koja su na prelazu iz 18. u 19. vek zahvatila celu Evropu, imali su uticaja i na Srbiju. Valjevski knezovi Aleksa Nenadović i Ilija Birčanin su otpočeli sa organizovanjem borbi za oslobođenje. Turci su saznali za njihove namere i početkom 1804. godine u centru Valjeva, na obali Kolubare, posekli Aleksu i Iliju. Uprkos tome Srpska revolucija se ipak rasplamsala (1804-1813. Prvi i 1815. Drugi srpski ustanak), a Valjevo se našlo u centru događaja. Prota Mateja Nenadović, sin posečenog kneza Alekse je bio tvorac i predsednik prve vlade a njegov stric Jakov prvi ministar unutrašnjih poslova.

Po završetku srpskih usta­na­ka otpočeo je novi period u ra­zvo­ju Valjeva i dojučerašnja orijen­talna kasaba počinje da poprima izgled evropske varoši. Prosecaju se nove ulice, gra­de moderne građevine. Tokom 19. veka Valjevo dobija gimna­zi­ju, banku, štampariju, čitao­ni­cu, pozorišnu družinu, a na pre­lazu u novi vek u Valjevo stiže že­leznica i električno osvetljenje.

Zgrada Gimnazije

Zahvaljujući modernizaciji, i razvoju od 1839. do 1862. go­dine broj stanovnika Valjeva se sa 873 povećao skoro tri puta, da bi u 20. vek Valjevo ušlo sa 7.750 žitelja. Promene koje su se odigrale u 19. veku su predstavljale pred­uslov za ubrzan razvoj grada na Kolubari u 20. veku. Ali, novo stoleće je Valjevu donelo i burne istorijske trenutke.

Tokom Prvog svetskog rata Valjevo je jedno vreme bilo se­di­šte štaba srpske vojske, a u nje­govoj neposrednoj okolini, pod komandom Valjevca, Ži­vo­ji­na Mi­šića, srpska vojska je u  ču­ve­noj Kolubarskoj bici porazila austro­ugarske trupe, posle čega je ceo grad pretvoren u ogromnu ratnu bolnicu u kojoj su ležali ranjenici, kao i oboleli od velike epidemije tifusa.

Razvoj Valjeva je potom bio usporen nedaćama koje je doneo Drugi svetski rat, da bi na samom kraju 20. veka u više navrata bio meta NATO avijacije. Dvadeset prvi vek donosi nadu za dalji, neometan, razvoj Valjeva.

 VIŠE NA www.valjevo.org.yu
 
     
2009 © donewell, Tekstovi: Narodni muzej Valjevo, Flash animacije: Cyber Team
Svi materijali na sajtu su zabranjeni za kopiranje.